Jak zachować się w przypadku mandatu w stanie epidemii?

Pomimo ustania z dniem 20 kwietnia takich ograniczeń jak chociażby wstęp do lasu czy parku nadal obowiązuje nas szereg innych zasad. Ich złamanie może wiązać się z konsekwencją w postaci mandatów nakładanych przez policję oraz kar pieniężnych wymierzanych przez sanepid w trybie administracyjnym.

Choć z pozoru obie sytuacje są podobne to należy pamiętać, iż są to dwa odrębne tryby. Mandat nakładany przez policję może wynieść do 500 złotych. Kara pieniężna nakładana w trybie administracyjnym to od 5 tys. złotych do 30 tys. złotych. Jest to kara wymierzana za nieprzestrzeganie zakazów ustanowionych w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy.

Poważne wątpliwości budzi zgodność tych aktów prawnych z Konstytucją oraz poprawność stosowania zawartych w nich przepisów przez instytucje i organy państwowe. Co zatem zrobić jeśli uważamy, że nałożony mandat lub wymierzona nam kara są niesłuszne lub niezgodne z prawem?

W przypadku mandatu mamy prawo odmówić jego przyjęcia. Należy o tym poinformować funkcjonariusza bez wdawania się w zbędne dyskusje. Korzystamy bowiem z naszego prawa do odmowy przyjęcia mandatu, co nie wymaga uzasadniania podejmowanej przez nas decyzji. Kosekwencją tego będzie skierowanie przez policję wniosku o ukaranie dosądu rejonowego. Jeśli Sąd na podstawie skierowanego wniosku wyda wyrok nakazowy, to możemy się od niego odwołać w terminie 7 dni. Sprawa ponownie trafi do sądu rejonowego celem przeprowadzenia rozprawy. Od takiego wyroku przysługuje nam odwołanie do sądu II instancji. Ścieżka formalna od próby wręczenia mandatu od ostatecznego, prawomocnego rozstrzygniecia sprawy jest więc bardzo długa.
Należy pamiętać, iż w sprzeciwie, jak i na rozprawie mamy możliwość przedstawienia swoich racji. Ważne jest, aby spytać funkcjonariusza policji jaka jest podstawa prawna udzielanego mandatu, a więc który przepis prawa został przez nas naruszony. Może to znacznie ułatwić obronę przed sądem, albowiem bywa, że przepisy stosowane są niepoprawnie.

Jednak co w sytuacji jeśli mandat przyjmiemy? Wtedy pozostaje nam zwrócic się w wnioskiem o anulowanie mandatu do sądu rejonowego, właśniwego z uwagi na miejsce, w którym wystawiono nam mandat. Katalog sytuacji, w których wniosek taki może zostać uznany obejmuje takie sytuacje jak mandat:
– za działanie, które nie było wykroczeniem lub takie, za które może ukarać tylko sąd,
– za działanie w obronie koniecznej lub obronie dobra chronionego prawem,
– za działanie, które zostało spowodowane chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym lub innym zakłóceniem czynności psychicznych.

Odmiennie przedstawia sie sytuacja związana z karą za nieprzestrzeganie zakazów ustanowionych ustawą. Nakłada jest bowiem przez sanepid na podstawie notatki sporządzonej przez policję. Ocena czy doszło do naruszenia przepisu pozostaje więc w gestii sanepidu, który w przypadku stwierdzenia naruszenia wydaje decyzję, która jest natychmiast wykonalna.

Od takiej decyzji możemy się odwołać oraz złożyć wniosek o wstrzymanie rygoru, do organu wyższego rzędu, czyli wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Mamy na to 14 dni, jednakże nalezy pamiętać, że egzekucja w trybie administracyjnym i np. zajęcie rachunków bankowych może nastąpić już w ciągu 7 dni. Czas reakcji jest tu więc bardzo istotny.

Coraz powazniejszym problemem są jednak sytuacje, w których odmawiamy przyjęcia mandatu, a Policja sporządzajednocześnie notatkę do sanepidu oraz wniosek o ukaranie do sądu. W teorii taka sytuacja nie powinna mieć miejsca, albowiem nie można dwukrotnie karać za ten sam czyn. Jeśli więc mandat i sporzadzona notatka dotyczą tego samego naruszenia przepisów to nie ma podstaw do wszynania postępowania zarówno w trybie administarycjnym, jak i karnym. Należy przyjąć, iż policjant w trakcie interwencji ocenia czy dana sytuacja stanowi naruszenie karane mandatem czy powinno być ocenione na podstawie notatki przez sanepid.

Jeśli mamy jakiekolwiek wątpliwości co do słuszności nakładanych mandatów czy kar administracyjnych powinniśmy skorzystać z przysługujących nam praw. Odmowa przyjęcia mandatu lub odwołanie od nałożonej kary są prawem każdego obywatela i nie mogą podlegać ograniczeniom nawet w stanie epidemii.